Kilka informacji dotyczących chorób oczu : Schorzenia przednich struktur oka często objawiają się dramatycznym obrazem choroby, połączonym z dyskomfortem i wyraźnymi zmianami wyglądu, będącymi następstwem procesu chorobowego. Bólowi mającemu swoje źródło w nerwie trójdzielnym zawsze towarzyszy kurcz powiek, światłowstręt i nadmierne łzawienie. Objawy kliniczne to: przekrwienie spojówkowe i nadtwardówkowe, obrzęk rogówki, krwawe wylewy lub ropny wysięk w przedniej komorze oka. Zwykle można określić ich przyczynę. W przeciwieństwie do tego schorzenia struktur położonych w tylnej części oka, często nie dają na początku wyraźnych objawów i pozwalają się dostrzec dopiero wtedy, kiedy upośledzenie widzenia jest już znaczne. I tak występowanie postępującego zaniku siatkówki oka /ang. PRA- progressive retinal athropy/ jest zauważalne jedynie w przypadku jej znacznej degeneracji lub rozwinięcia się wtórnej zaćmy. PRA dotyczy wielu raz psów, a stan ten wywołuje wiele czynników etiologicznych, związanych z degeneracją fotoreceptorów. Siatkówkę można traktować jako zakończenie ośrodkowego układu nerwowego /mózgu/, za pośrednictwem nerwu wzrokowego. Jej funkcją jest zamiana bodźców świetlnych, pochodzących ze środowiska zewnętrznego na impulsy nerwowe, które za pośrednictwem aksonów są przekazywane do części kory mózgowej, odpowiedzialnej za widzenie. Z punktu widzenia pełnionych funkcji elementy siatkówki można podzielić na dwie warstwy: pigmentowany nabłonek oraz część nerwową siatkówki- neuroretinę. pigmentowany nabłonek, przymocowany do naczyniówki jest najbardziej zewnętrzną częścią siatkówki. Jest on bardzo ważny dla prawidłowego funkcjonowania nerwowej części siatkówki. Jego rolą jest zaopatrzenie w substancje odżywcze, niezbędne dla prawidłowego metabolizmu, zewnętrznych powłok neuroretiny oraz usuwanie zużytych fragmentów tkanek, wykorzystanych w procesie fototransdukcji /zamiana impulsów świetlnych na nerwowe/. Neuroretina z kolei jest odpowiedzialna właśnie za prawidłowy przebieg procesu fototransdukcji. Postępujący zanik siatkówki /PRA/ : PRA jest wspólnym terminem wykorzystywanym do opisu szeregu wrodzonych degeneracji siatkówki oka. Takie degeneracje często objawiają się ślepotą zmierzchową, która z czasem przechodzi w ślepotę całkowitą, często powodując powstanie wtórnej zaćmy. Wszystkie te schorzenia są prostymi, recesywnymi wadami dziedzicznymi. Centralny PRA /ang. CPRA/ jest degeneracją siatkówki obejmującą fotoreceptory lecz jest to proces wtórny w stosunku do schorzeń pigmentowanego nabłonka siatkówki /RPF/. W konsekwencji definicja CPRA została uaktualniona jako dystrofia pigmentowanego nabłonka siatkówki /ang. RPED- retinal pigment epithelial dystrophy/. Zarówno PRA jak i RPED mogą występować w tej samej hodowli. Dystrofia pigmentowanego nabłonka siatkówki /RPED/ : Jedną z wielu istotnych funkcji RPE jest niszczenie zużytych zewnętrznych segmentów fotoreceptora /ang. POS/. Fotoreceptory zawierają barwnik wzrokowy, w obrębie którego zachodzi proces fototransdukcji. Zewnętrzny segment pręcika odnawia się w ciągu 10 dni. Podstawowy materiał do jego odtwarzania jest dostarczany przez komórki RPE, jako wynik rozkładania przez nie wykorzystanego POS. Uszkodzone komórki RPE nie mogą dostatecznie szybko rozkładać wykorzystanego POS, ani efektywnie uczestniczyć w wytwarzaniu nowego. W efekcie fotorecepory czopków i pręcików degenerują się i widzenie zostaje zaburzone. Psy dotknięte tym schorzeniem tracą zdolność widzenia centralnego , zachowując peryferyjne pole widzenia. Bez wątpienia istnieją predyspozycje genetyczne do wystąpienia powyższego schorzenia. Dowodem jest fakt zapadania na nie przez psy poszczególnych ras i pochodzących z określonych hodowli. Istnieje jednak wiele czynników wpływających na przebieg i stopień degeneracji. Ostatnie badania dowiodły, że cierpiące na nie psy wykazują hiperwitaminozę E, pomimo prawidłowej podaży tej witaminy w diecie. Z tego punktu widzenia można by przypuszczać, iż PRED może być po prostu ocznym objawem wrodzonej anomalii mechanizmu metabolizowania tokoferolu /wit. E/. Wiek, w którym ujawnia się choroba jest jednym z najbardziej niesprzyjających czynników przy opracowywaniu schematów kontroli rozwijania się schorzeń oczu. Wykrywalne, wrodzone predyspozycje lub wczesne ujawnienie się zaburzeń pozwalają na eliminację danego psa z programu hodowlanego. Wystąpienie objawów chorobowych w późniejszym okresie życia oznacza, ze mieszanie materiału genetycznego wystąpi zanim zostanie określony genotyp choroby. PRED jest chorobą występującą m.in. u briardów. Chorobę można wykryć badaniem okulistycznym u psów powyżej 12-ego miesiąca życia ale najczęściej badane są psy 18-sto miesięczne. Informacje o autorze: lek. wet. Jacek Garncarz specjalista chorób oczu gabinet: Warszawa, ul. Zdrojowa 12 tel. 0 /prefix/ 22 858 80 62 www, e-mail Tekst opublikowany za zgodą Pana Jacka Garncarza.